اخیراً بیش از هر زمان دیگری، اقبال به کارهای کارل گوستاو یونگ در کشور ما زیاد شده. ترجمه کتابهایی نظیر «اسطوره های زنان» و «اسطوره های مردان» نوشته خانم شینودا بولن نیز بر این اقبال جدید بی تأثیر نبوده است.
ایرانیان سالهاست با نوشته های یونگ آشنا هستند. «انسان و سمبل هایش» و سایر نوشته های یونگ در مورد خواب و رویا، سالهای طولانی در ایران تجدید چاپ شده اند. اما از آنجا که عمده کتابهای یونگ «سخت فهم» و «دیرفهم» هستند، عملاً شناخت یونگ به واسطه کتابهایی که مفاهیم یونگی را به صورت دست دوم در اختیار خواننده قرار میدهند حاصل گردیده است.
تعداد افرادی که تأثیرات شگرف و غیر قابل انکار یونگ را میدانند و میشناسند زیاد نیست. خوشبختانه اما، این اقلیت، تأثیرگذارترین انسانهای جوامع هستند. نویسندگان، هنرمندان، موسیقیدانان و حتی رهبران مذهبی زیادی را میبینید که از تأثیرات شگرف یونگ سخن میگویند. به اغماض، میتوان روانشناسان را نیز در این مجموعه جا داد!
واقعیت این است که دانشمندان (که عمده روانشناسان نیز شامل این گروه میشوند) با یونگ مشکلات زیادی دارند. صحبت کردن از ناخودآگاه جمعی و تلاش برای متصل کردن تمام جوامع انسانی در طول تاریخ و در عرض جغرافیا به یکدیگر از جمله این موارد است.
اگر فروید از ناخودآگاه حرف میزد و زندگی را تلاشی برای «خودآگاهی از ناخودآگاه» میدانست، یونگ «ناخودآگاه جمعی» را مطرح کرد که هیچگاه وارد «خودآگاه» ما نخواهد شد!
روند یونگ بر خلاف رویه متعارف علمی است. رویه متعارف علمی، «تجزیه و تحلیل» است. هر مسئله را به «اجزا»ی آن تقسیم میکنیم و سپس مسئله را «حل» میکنیم. اما یونگ تلاش میکند برای همه مسائل ریشه های مشترکی خلق کند. «ناخودآگاه جمعی» یکی از این ریشه هاست. شاید به همین دلیل بیش از هر روانشناس دیگری مورد توجه سنت گرایان و مذهبیون قرار گرفته است.
یونگ هم مانند فروید علاقه داشت نظریه ای جهانشمول داشته باشد و بتواند با استفاده از نظریه اش همه چیز (از خوابی که می بینید تا فکر کردن به یک دوست و همزمان زنگ زدن آن دوست به شما) را توجیه کند.
شانس، تصادف و شرایط محیطی سهم بسیار ناچیزی از فضای ذهنی یونگ را به خود اختصاص داده اند. شاید زیباترین تعبیری که در مورد یونگ به کار رفته، از آن دکتر جورج بوئری باشد که میگوید:
Life is "Over-explained" in Jungian Theory
در آینده بیشتر راجع به یونگ حرف میزنیم...
